Ave Maria

Ave Maria
Originally uploaded by De boze wolf

We waren bij MediaMarkt Oostakker met een materialistisch oogmerk, toen plotseling iemand opperde: is er hier ook geen Maria-bedevaartsoord?

Ik was wel eens in Lourdes-Oostakker geweest op 15 augustus, de dag waarop katholieken de hemelvaart van Maria herdenken. Het is er dan een drukte van belang, voor zover zeventigplusser nog drukte kunnen maken.

In dit jaargetijde ziet het oord er troosteloos en verlaten uit. Als je een gezelschapsmens bent, moet je bij MediaMarkt zijn.

Maar dat is niet minder interessant. Zegt de verlatenheid van Lourdes iets over de kerk? Over een gebrek aan spiritualiteit van deze generatie? Of was het gewoon te koud, die namiddag in januari?

Alles komt goed!

Ik kijk naar het jaaroverzicht van 2010 op Eén, dat toepasselijk onder de vlag "Een jaar in zak en as" vaart. Op de komische acts van Michel Daerden na valt er weinig te lachen, terwijl ik 2010 zelf best een leuk jaar vond. Mijn heerlijke fietstocht over Brooklyn Bridge naar Red Hook, Brooklyn wordt kennelijk niet doorslaggevend gevonden, net zo min als mijn succesvolle beklimming van de Kitzbüheler Horn. De geborneerheid van de pers is soms wraakroepend.

Nu dan, ter compensatie. De BBC maakte een prikkelend en opbeurend filmpje waarin de Zweedse hoogleraar Hans Rosling op grond van statistische gegevens aantoont dat het al bij al de goede kant opgaat met de wereld. De verschillen tussen de armste en rijkste landen blijven hemeltergend, maar de armste landen gaan er onmiskenbaar op vooruit. Zo omstreeks het begin van de 22ste eeuw kunnen ook de Afrikanen de speculaaspasta vingerdik op het brood smeren.

Inmiddels moeten we natuurlijk wel proberen de voeten droog te houden.

Schuldbalans

Bij Information is Beautiful hebben ze er hun handelsmerk van gemaakt om gecompliceerde onderwerpen op aanschouwelijke maar feitelijke correcte wijze toegankelijk te maken. Meestal gebruiken ze daarvoor clevere grafieken maar deze week stuurden ze hun eerste animatie de wereld in. Die vergelijkt de belangrijke schulden van deze wereld met elkaar.

Het resultaat is verbijsterend. Goed gebracht is informatie niet alleen een bron van schoonheid en elegantie, maar ook van onbehagen en verontwaardiging.

Gelukkig 2011.

Een vermoedelijke vertraging van tien jaar

In De Standaard gaf Marc Descheemaeker, de ceo van de NMBS, afgelopen weekend een interview over de teloorgang van het reizigersvervoer. Het gemor en geweeklaag van reizigers klinkt nu dermate luid, dat het zelfs tot de bestuurskamers is doorgedrongen.

“Tegen 2020 moeten we weer aan de top staan inzake stiptheid”, schat Descheemaeker. Ik heb het een paar keer opnieuw moeten lezen om het te kunnen geloven, maar hij zegt het echt: het duurt tien jaar om alle vertragingen weg te werken.

Je kúnt Descheemaekers uitspraak interpreteren als een zorgvuldig overwogen strijdplan – alles is onder controle! – ik zie het toch meer als een zwaktebod.

In 1945 brachten geallieerde bommenwerpers de Duitse industrie aanzienlijke schade toe. Het land zat op de knieën. Ook de spoorwegen werden getroffen. Toch reed in de zomer van 1946 93% van de Duitse treinen weer volgens het boekje.

Ik wil wel aannemen dat de NMBS met allerlei structurele problemen kampt, maar van vijandelijke jachtbommenwerpers is de spoorwegmaatschappij de afgelopen decennia opvallend gespaard gebleven.

Vooruit NMBS, laat zien wat je kunt!

Misschien wisten ze écht van niks

Het is een vraag waar je eigenlijk nooit over uitgepiekerd raakt: hoe kon een vooruitstrevende beschaving als de Duitse een grootschalige gruwel als de Holocaust toestaan? Na de oorlog riepen veel Duitsers onwetendheid in als excuus. Die mogelijkheid kon altijd op veel wenkbrauwengefrons rekenen. Hadden de nazi's al niet sinds de jaren '20 openlijk lucht gegeven aan hun virulente antisemitisme?

En toch. Als je alleen moest afgaan op woorden, was het minder eenvoudig om de ware bedoelingen van het nationaal-socialistische regime te doorgronden dan je zou verwachten. Dat blijkt uit “Doodgewone woorden: NS-taal en de Shoah”, een studie van de historicus Fabian Van Samang (KU Leuven).

Semantische entropie
Het nazi-discours werd op alle niveaus gekenmerkt door een hoge mate van dubbelzinnigheid, “semantische entropie”. Nu eens riep Hitler dat alle joden moesten emigreren, dan weer leek hij aan te sturen op uitroeiing. Maar zelfs al nam hij een begrip als “uitroeien” in de mond, dan nog was soms een symbolische interpretatie mogelijk. Kortom, het was niet zo eenvoudig om er je vinger achter te krijgen.

Die onduidelijkheid schiep mogelijkheden. De radicale taaluitingen spraken de fanatiekelingen aan, de rekkelijken in de leer trokken zich op aan de meer gematigde uitspraken. Voor ieder was er wat wils, niemand hoefde zijn overtuigingen geweld aan te doen.

Terwijl overtuigde nazi's met het genocidale discours van de Führer aan de slag gingen, hielpen de vage woorden veel gewone Duitsers om de radicale consequenties van zich af te schuiven. Velen zijn daardoor pas laat, soms zelfs na de oorlog, tot het inzicht gekomen wat er werkelijk is gebeurd.

Misschien was “Wir haben es nicht gewusst” toch niet dat slappe excuus dat wij er altijd in hebben gezien.

Fabian Van Samang. Doodgewone woorden - NS-taal en de Shoah. Universitaire Pers Leuven; 2010.

Helpdesk helpt klant te B.

Er zat een briefje in de bus. Direct Parcel Distribution (DPD) wilde mij een pakje brengen maar had mij niet thuis gevonden.

Ik had niets besteld dus dat kon maar twee dingen betekenen.

• Het pakje was niet voor mij bestemd. 
• Een seriemoordenaar had besloten om onderdelen van slachtoffers naar mij toe te sturen. 

In geen van beide gevallen wilde ik het pakje hebben.

Via de website kon ik het pakje niet meer tegenhouden. Ik moest naar de helpdesk bellen. Daar zag ik tegen op. Je hoort veel gruwelverhalen over helpdesks tegenwoordig.

Toen gebeurde er iets vreemds: ik werd snel, vriendelijk en adequaat te woord gestaan door een telefoniste die het Nederlands machtig was. Het pakje zou aanstonds worden geretourneerd naar de seriemoordenaar.

The Black Keys live

Ik ken een paar mensen die het concert van The Black Keys op 15 november 2010 in de AB maar wat graag hadden bijgewoond, maar geen kaartjes konden bemachtigen. Zij zullen zich moeten optrekken aan deze ene gedachte: het voorprogramma was een slag in het water. Meer troostende woorden heb ik niet in voorraad, want voor het overige was het een formidabele avond.

The Black Keys begonnen met wat oudere nummers, zoals het onverwoestbare Thickfreakness en 10 AM Automatic, een van mijn lievelingsnummers. The Breaks mondde uit in een intens samenspel, op het woeste af. The Black Keys, oordeelkundig geposteerd op een dijk of in een potpolder, hadden het wassende water dit weekend wel weten af te houden.

Na afloop van Nice and Gentle stonden er plots twee extra muzikanten op het podium, een keyboardspeler en een bassist. Dat was niet alleen mooie goocheltruc, het was ook een muzikale meesterzet. De toevoeging van muzikanten betekende een verrijking van het ongepolijste, ruwe geluid, dat eigen is aan de tweemansbezetting.

In kwartet speelden The Black Keys de hoogtepunten van hun laatste cd, met als ijzingwekkend hoogtepunt Ten Cent Pistol, waarin Dan Auerbach ons in een spookachtig licht toehuilde hoe onvoordelig jaloezie kan uitpakken. The Black Keys spelen blues, weet u.    

Naar het slot toe speelden ze weer een paar liedjes in duo. Enkele nummers voorzag zanger-gitarist Dan Auerbach van korte maar opwindende gitaarsolo's. Muzikanten als Auerbach zijn een van de factoren die verklaren waarom jongens in hun puberteit (en ook daarna nog) statisch significant vaker de neiging hebben naar een elektrische gitaar te grijpen dan naar een blokfluit. Dat blijkt althans uit wetenschappelijk onderzoek.

En toen was het plotseling afgelopen en stonden mijn compagnon en ik elkaar verbouwereerd aan te kijken, want dit was niet wat we hadden verwacht, dit was oneindig veel beter. Oud en nieuw, ruw en geraffineerd, opwindend en ontroerend - en dat alles in dezelfde show. Het is voor dit soort muzikale ervaringen dat je naar een concert gaat.

Links

Het verslag op de blog van mijn compagnon Sven
Het fotoverslag van Cutting Edge